Rob van der Zwaag vertrekt na 17 jaar als burgemeester van Veere: ‘Als bestuurder maak je je werk af, ik ben geen wegloper’

Op 2 februari wordt de nieuwe burgemeester van Veere, Frederiek Schouwenaar, geïnstalleerd. Daarmee komt na 17 jaar en twee weken een einde aan het burgemeesterschap van Rob van der Zwaag. Toekomstplannen heeft hij nog niet. “Ergens waarnemend burgemeester zijn, lijkt me wel wat. Omdat je dat tijdelijk doet, hoef je je niet in die gemeente te vestigen. Want we zijn inmiddels zo verkocht aan Zeeland, we blijven in Oostkapelle wonen.”

Zeventien jaar is een lange tijd. Maar naar eigen inschatting komt hij nog niet in de top-3 van langst zittende burgemeesters in Zeeland. “Zeker niet als je teruggaat naar het verre verleden. Maar ook in het nabije verleden staan Frans Mulder in Hulst en Jan Lonink in Terneuzen boven mij.”

In 2006 maakte Van der Zwaag de overstap van wethouder in Venlo naar burgemeester van Veere. “Ik wilde burgemeester worden, maar niet in Limburg. Ik ben in Geleen geboren en na mijn jaren in Venlo kende ik ongeveer iedereen in de Limburgse politiek. Er waren op dat moment heel veel vacatures voor burgemeesters. Daar stond Veere ook bij. Toen ik hier rondreed en met mijn vrouw op een terrasje zat dacht ik: ik ga hier solliciteren.”

‘Nooit de behoefte gehad’

Heeft u in al die jaren nooit de behoefte gehad om in een andere gemeente burgemeester te worden? “Nee, want waarom zou je afscheid willen nemen van zo’n mooie gemeente als Veere?”

In 17 jaar heeft Van der Zwaag veel zien veranderen, bijvoorbeeld in de toeristische sector. “Vroeger dachten ondernemers: die toeristen komen toch wel ongeacht wat we doen. Daar red je het niet meer mee. Als jij niet levert wat toeristen willen dan komen ze niet. Dat geldt ook voor ons als gemeente. We moeten investeren in ons landschap. Daarvoor komen mensen naar Veere, voor de zee, maar ook voor het achterland.”

Geen wegloper

In 2018 trad de Veerse wethouder Jaap Melse (SGP) af. Hij had een appartement in het hotel Tien Torens in Zoutelande gekocht en liet dat door de eigenaar van het complex Peter Bommeljé verhuren, terwijl hij ook als wethouder met Bommeljé te maken had. Melse maakte zich hierdoor volgens critici schuldig aan belangenverstrengeling en trad af.

Vervolgens ging het over of de burgemeester als voorzitter van het college van B&W niet daadkrachtiger had moeten optreden in deze zaak? De Zeeuwse Ombudsman concludeerde echter dat Van der Zwaag integer had gehandeld. Maar deels ook onprofessioneel, omdat afspraken te vaak alleen mondeling werden gemaakt en niet schriftelijk werden vastgelegd.

Heeft Van der Zwaag tijdens deze woelige periode nooit gedacht om het bijltje erbij neer te gooien? “Nee, als bestuurder maak je zaken af. Ik ben geen wegloper.”

‘Ik ga geen recherchebureau starten’

Van der Zwaag heeft een duidelijke mening over ieders verantwoordelijkheid wat betreft integriteit. “Integer handelen betekent dat als je iets doet of aankoopt je dat zelf moet melden. Wethouders, raadsleden en ambtenaren moeten daar zelf transparant over zijn. Ik ga geen recherchebureau starten.”

De affaire leidde wel tot rigoureuze maatregelen. Van der Zwaag: “We brengen nu elk jaar twee rapporten uit, een terugblik op de bestuurlijke integriteit in de gemeente Veere in het afgelopen jaar en een over de ambtelijke integriteit en. We melden wat er is gebeurd en wat we hebben gedaan. Die rapporten zijn openbaar. Veere doet dat als enige gemeente in Nederland. Uiteraard staat of valt dit systeem met de eerste stap: dat mensen zelf zaken melden.”

Reinigend effect

Hebben de jaarlijkse rapporten ook een ‘reinigend effect’: wethouders, raadsleden en bedenken zich wel tweemaal om iets te doen wat niet door de beugel kan? Van der Zwaag: “Ik wil dat geen reinigend effect noemen, want dat suggereert dat er veel mis zou zijn. Het is lang niet altijd kwade wil, het kan ook onbenulligheid zijn. Mensen vragen tegenwoordig van tevoren: wat moet ik doen in een bepaalde situatie? Dat is heel verstandig. Je moet het onderwerp integriteit voortdurend op de agenda houden. Doe je dat niet, dan loop je het risico dat je het een keer bespreekt en daarna nooit meer. Dan verdwijnt het als aandachtspunt.”

‘Onsje meer of minder’

Volgens Van der Zwaag zijn de politieke verhoudingen in de gemeenteraad van Veere de afgelopen jaren aanzienlijk verbeterd. “We drinken tegenwoordig na een raadsvergadering weer wat met elkaar. Dat is weleens anders geweest. In 2018 was het vertrouwen weg tussen de coalitie en de oppositie door de voor sommige partijen traumatisch verlopen collegeonderhandelingen. Dat werd er niet beter op toen twee jaar later er tussentijds een nieuw college aantrad. Terwijl volgens mij de partijen in de Veerse gemeenteraad het over 90 procent van de onderwerpen met elkaar eens zijn. De overige 10 procent gaat over een onsje meer of minder. Het beste bewijs hiervoor is dat in het laatste halfjaar veel voorstellen unaniem zijn aangenomen.”

Heeft Van der Zwaag om de verhoudingen in de raad te verbeteren als burgemeester met de vuist op tafel geslagen en tegen de raadsleden gezegd: zo kan het niet langer, want dit schaadt het aanzien van de politiek bij de burgers? “Ik heb wel het initiatief genomen, maar ik sla niet zo veel met de vuist op tafel. Het moet uit de mensen zelf komen. Als het een moetje wordt van de burgemeester, dan beklijft het niet.”

‘Als je weg bent, ben je weg’

Van der Zwaag is onlangs 61 jaar worden. Hij moet dus nog zeker zo’n zes jaar voordat hij AOW-gerechtigd is. Welke plannen heeft hij? “Het lijkt me leuk om ergens waarnemend burgemeester te worden. Dat heeft als voordeel dat je je niet in die gemeente hoeft te vestigen. Dat komt goed uit, want we blijven in Oostkapelle wonen. We vinden het hier veel te mooi.

Eén ding zal Van der Zwaag zeker niet doen: zich als inwoner van Veere nog bemoeien met de plaatselijke politiek. “Dat is regel nummer 1 om dat niet te doen. Als je weg bent, ben je weg.”

Heeft hij nog wel een advies voor zijn opvolgster Frederik Schouwenaar? “Blijf jezelf, maar dat gaat ze zeker doen. Daar ben ik van overtuigd.”

Foto: gemeente Veere